Namus (töre) bağlantılı baskı ve şiddet nedir?

İstediğiniz gibi yaşayamıyor musunuz? Ailenizin/ akrabalarınızın getirdiği kurallar ne giyineceğinizi, kimlerle görüşeceğinizi, okulda hangi derslere gireceğinizi, kiminle evleneceğinizi sınırlıyor mu? Bir akrabanız tarafından izleniyor musunuz? Ailenizin getirdiği kuralları ihlal ettiğiniz zaman cezalandırılıyor musunuz? Her zaman İsveç’te geçerli yasaların sizin ve yaşam koşullarınız konusunda geçerli olmadığı gibi bir his mi taşıyorsunuz

Yukarda belirtilen hususlardan birisine maruz kalan kişinin namus (töre) bağlantılı baskı ve şiddet adı verilen durumla karşı karşıya kalmış olduğunu söylemek mümkündür. Uyma zorunluluğu getirilmiş kurallar ve verilen cezalar birbirinden farklı olabilir. Şiddet ve ihlallerin sebebi ne olursa olsun önemli değildir. Bu bilinmelidir. Çocuk ve gençlerin haklarının ihlal edilmesi hiçbir şekilde savunulamaz. Baskı ve şiddet içermeyen bir yaşam bir hak meselesidir. Adını ne koyduğumuz önemli değildir. Önemli olan genç olarak sizin baskı ve şiddetten arınmış bir yaşam hakkına sahip olmanız VE kendinizin ve geleceğinizin sahibinin kendinizin olmasıdır.

“Bazen öyle oluyorki hata bende mi diye merak ediyorum. Tüm akrabalarım bu şekilde düşünüyor. Belki de haklı olanlar onlar. 40-50 kişi gerçekten yanlış düşünebir mi?”

Bu ifadeler 18 yaşındaki genç bir kıza aittir.

Hayır! Hatalı olan siz değisiniz. Hatalı olan birlik olarak gelenekleri ve kuralları takip eden, kanunlara ve sizin insan haklarınıza karşı gelen akrabalarınızdır. Namus anlayışına sahip kültürlerde kızların bekâretinin (cinsi ilişkiye girilmemiş olması) kontrolü önem taşır. Bu kültürlerde ailenin/akrabanın namusu ile kız ve kadınların seks ile ilgili tutumları birbirine bağlıdır. Kız çocuğunun evlendiği sırada bakire olması ve hakkında ’’iyi’’ bir kız olduğu söylentileri olması gerekmektedir. Ailenin namusuna halel gelmesi için çoğunlukla genç kız hakkında herhangi kötü bir şaibe dolaşması yeterlidir. Kızın gerçekten bir şey yapıp yapmamış olması önemli değildir. Sadece şaibe genç kızın cezalandırılmasına yol açabilir. Aile/akraba içindeki kadın ve genç kızların ’’iyi’’ olmaları için ailenin/akrabanın diğer fertleri onları kontrol eder. Bu kontrol hem genç kızların her gün ne giyeceklerine getirilmiş bir sınırlama olacağı gibi, kimlerle arkadaşlık edecekleri ile ilgili olabilir. Genç kızlar eğitimleri ve evlenmeleri gibi daha büyük konularda da sınırlandırılır ve kontrol edilirler.

Buna çoğu kez kadınlara uygulanan toplu şiddet denir. Bu faillerin ( eylemde bulunanlar örneğin vuranlar) birden fazla olabileceği veya tehdit ve şiddeti birden fazla kişi bilmesine rağmen engellemek için hiç bir şey yapmaması anlamına gelir. Nasıl davranılması gerektiğiyle ilgili kurallar vardır. Kurallara uyulmaması halinde, bu farklı cezalar verilmesi sonucunu doğurabilir.

Yukardaki resimde namus normları olan bir aile içinde yaşayan kızların büyüdükçe yaşam alanlarının nasıl daraldiğı gösterilmektedir. Seksüaliteyi kontrol için ekseriyetle konan sınırlamalar kız ergenlik çağına geldiği zaman artmaktadır.

Namus bağlantılı baskı ile insanın elinden haklarının alınması aşağıdaki hususları doğurabilir

İnsanın istediği gibi giyinememesi – veya istemediği elbiseleri giymek zorunda kalması

Dişarı çıkmaya müsaade edilmemesi

Arkadaşlarla buluşulmasına müsaade edilmemesi

İstenilen kişiyle evlenilmesine müsaade edilmemesi

İnsanın kendi vücudu, yaşamı veya seksüalitesi ile ilgili karar vermesine müsaade edilmemesi

Devamlı izlenme ve kontrol altında tutulmak

Öğrenime davam edilmesini müsaade edilmemesi veya sadece ailenin yerleşik olduğu yerde okumaya müsaade edilmesi.

Kendinden daha fazla güce sahip aile/akraba tarafından yönetilmek

Erkek çocuklar ve namus

Aile içinde erkek çocuklara çoğu kez kız çocuklarına kıyasla daha fazla özgürlük ve haklar tanınmasına rağmen erkek çocuklar da namus düşüncesi doğrultusunda hareket etmek zorunda kalmaktadırlar. Onların, istemeseler de bazen kız kardeşlerini, kuzenlerini ve annelerini kontrol ve cezalandırmaları gerekmektedir. Erkek çocukların istememelerine rağmen ailenin/akrabanın seçtiği bir kişiyle evlenmek zorunda kalmaları da mümkündür. Heteroseksüel olmayan erkek çocuklar dışlanabilir ve şiddete de maruz kalabilirler. Namus ve homoseksüellik hakkında daha fazla bilgi edinmek için buraya girebilirsiniz. Sayfada panik butonu vardır.